Pieniądze znalezione na ulicy – nowe regulacje i co warto wiedzieć

10 lipca, 202610 lipca, 2026 chlodno

Próg zgłoszenia znalezionych pieniędzy wynosi 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę: przy płacy minimalnej 4 806 zł brutto próg w 2026 r. wynosi 240,30 zł, a jeśli znalezione pieniądze przekraczają tę kwotę, należy je zgłosić i przekazać staroście właściwemu dla miejsca znalezienia. Nowe przepisy obowiązują od 19 maja 2026 r. i wprowadzają mechanizm corocznej waloryzacji progu wraz ze wzrostem płacy minimalnej. Poniżej znajdziesz szczegółowe wyjaśnienia, konkretne liczby, procedury postępowania, konsekwencje prawne oraz praktyczne scenariusze i porady.

Nowe regulacje i podstawa prawna

Zmiany wynikają z nowelizacji ustawy o rzeczach znalezionych oraz przepisów Kodeksu cywilnego, obowiązującej od 19 maja 2026 r. Najważniejsza zmiana polega na zastąpieniu stałego progu 100 zł mechanizmem równym 5% minimalnego wynagrodzenia, co sprawia, że próg będzie corocznie waloryzowany. Dodatkowo wprowadzono szczególne zasady dotyczące rzeczy o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej — dla nich obowiązek zgłoszenia obowiązuje niezależnie od wartości pieniężnej.

nowa regulacja weszła w życie 19 maja 2026 r.,
próg został ustawiony jako 5% minimalnego wynagrodzenia i jest waloryzowany corocznie wraz ze wzrostem płacy minimalnej,
rzeczy o wartości kulturowej, historycznej lub naukowej podlegają odrębnym regułom niezależnie od progu monetarnego.

Próg zgłoszenia — konkretne liczby i mechanizm waloryzacji

Próg oblicza się jako 5% minimalnego wynagrodzenia brutto. Przy obowiązującej w 2026 r. płacy minimalnej wynoszącej 4 806 zł brutto, 5% daje kwotę 240,30 zł. Oznacza to, że znalezione pieniądze do tej kwoty (włącznie) można zatrzymać bez obowiązku formalnego zgłoszenia staroście. Każdorazowa zmiana minimalnego wynagrodzenia pociąga za sobą automatyczną korektę progu.

Praktyczny przykład waloryzacji: jeśli w przyszłości minimalne wynagrodzenie wzrośnie do 5 200 zł brutto, próg wyniesie 5% × 5 200 zł = 260 zł — to będzie nowy próg obowiązujący od momentu ogłoszenia zmiany płacy minimalnej.

Dlaczego to ma znaczenie?

Powiązanie progu z płacą minimalną ma na celu:
– zmniejszenie liczby drobnych spraw trafiających do starostw,
– zapewnienie, że próg odzwierciedla realną siłę nabywczą pieniądza,
– utrzymanie sprawiedliwości proceduralnej w dłuższym okresie.

Obowiązki znalazcy — co zrobić krok po kroku

Jeśli znajdziesz pieniądze, postępuj zgodnie z poniższą procedurą, aby uniknąć odpowiedzialności prawnej i zwiększyć szansę na zwrot rzeczy właścicielowi.

Oszacuj wartość znalezionej gotówki i rzeczy — jeśli kwota przekracza próg (obecnie 240,30 zł), przygotuj się do formalnego zgłoszenia.
Zabezpiecz znalezisko — jeśli to portfel, dokumenty lub większa suma, przechowaj to w bezpiecznym miejscu (np. koperta, torba), nie wydawaj pieniędzy i dokumentów osobom nieupoważnionym.
Zawiadom odpowiedni organ — zgłoś znalezisko staroście właściwemu dla miejsca, w którym przedmiot został znaleziony; możesz przekazać rzecz bezpośrednio do starostwa lub najpierw do policji lub zarządcy obiektu (np. przewoźnika, właściciela centrum handlowego).
Przy zgłoszeniu podaj: miejsce i okoliczności znalezienia, najlepiej opis lub zdjęcie stanu rzeczy, swoje dane kontaktowe oraz, jeśli to możliwe, informacje pomagające w identyfikacji właściciela.
Zażądaj znaleźnego, jeśli chcesz — prawo przewiduje znaleźne w wysokości 10% wartości znalezionej rzeczy, jeżeli znalazca zażąda znaleźnego przy jej przekazaniu.
Współpracuj z organami — jeśli właściciel zostanie ustalony i odbierze rzecz, procedura zostanie zakończona; jeśli nie, zastosują się terminy nabycia własności przez znalazcę określone w przepisach.

Procedura przekazania i terminy pośrednie

W praktyce istnieje kilka dróg przekazania znalezionych pieniędzy do właściwego organu. Ważne jest, by znać terminy i role uczestników procedury.

znalezione rzeczy można przekazać bezpośrednio do starostwa albo przez policję, jeśli tak będzie wygodniej lub bezpieczniej,
zarządca obiektu (np. przewoźnik, właściciel centrum handlowego) ma 30 dni na przekazanie rzeczy staroście — daje to czas na sprawdzenie właściciela i ewentualne próby zwrotu,
przy zgłoszeniu podaje się miejsce i okoliczności znalezienia oraz dane kontaktowe znalazcy; brak takich informacji może wydłużyć procedurę administracyjną.

Dla bezpieczeństwa przy pieniądzach w walucie obcej często stosuje się przechowanie w skrytce bankowej lub innym bezpiecznym depozycie do czasu przekazania do starostwa — to minimalizuje ryzyko utraty i ułatwia ewidencję.

Kary za zatrzymanie „zbyt dużej” kwoty — skala i konsekwencje

Nowelizacja kodyfikuje odpowiedzialność za przywłaszczenie znalezionych pieniędzy i rozróżnia wykroczenie od przestępstwa na podstawie wartości.

zatrzymanie kwoty od 240,30 zł do 800 zł może być kwalifikowane jako wykroczenie i grozi karami: areszt 5–30 dni, ograniczenie wolności lub grzywna od 20 zł do 5 000 zł,
zatrzymanie kwoty powyżej 800 zł może być traktowane jako przestępstwo przywłaszczenia z sankcjami takimi jak grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku,
warto pamiętać, że nagrania z monitoringu i zeznania świadków znacząco ułatwiają udowodnienie faktu przywłaszczenia, co zwiększa ryzyko odpowiedzialności karnej.

Zatrzymanie pieniędzy przekraczających ustawowy próg bez zgłoszenia może wywołać odpowiedzialność wykroczeniową lub karną — nie działa tu potoczne powiedzenie „znalezione nie kradzione”.

Terminy nabycia własności rzeczy znalezionych

Ustawa określa precyzyjnie, kiedy znalazca może nabyć własność rzeczy:

– gdy starosta imiennie wzywa właściciela (np. zna jego dane z dokumentów) i właściciel nie odbierze rzeczy, znalazca nabywa własność po 6 miesiącach od dnia wezwania (skrót terminu w stosunku do wcześniejszego stanu prawnego),
– gdy właściciel jest nieznany, znalazca nabywa własność po roku od dnia przekazania rzeczy staroście (również skrócenie wcześniejszego terminu).

W praktyce oznacza to, że uczciwe zgłoszenie i przekazanie rzeczy do starostwa daje znalazcy formalną ścieżkę do uzyskania własności po upływie wskazanych terminów, ale tylko jeśli właściciel nie zgłosi roszczeń.

Przykłady praktyczne — co robić w konkretnych sytuacjach

banknoty leżące na chodniku o wartości 150 zł — kwota ≤ 240,30 zł; zatrzymanie bez zgłoszenia jest dopuszczalne i zwykle bez konsekwencji,
portfel znaleziony w autobusie zawierający dokumenty i 300 zł — kwota > 240,30 zł; należy przekazać portfel zarządcy przewoźnika lub policji, które przekażą sprawę staroście,
gotówka 850 zł znaleziona w parku — kwota > 800 zł; istnieje realne ryzyko kwalifikacji jako przestępstwo przywłaszczenia, należy niezwłocznie zgłosić znalezisko policji lub staroście,
portfel z dowodem i 500 zł oddany właścicielowi po 2 dniach — jeśli właściciel został zidentyfikowany i odebrał rzecz przed przekazaniem do starostwa, procedura kończy się bez roszczeń.

Praktyczne porady i „life hacki”

Poniżej konkretne, praktyczne wskazówki, które warto stosować, żeby postępować zgodnie z prawem i ograniczyć ryzyko.

Pamiętaj o szybkim oszacowaniu wartości — jeśli podejrzewasz, że suma przekracza ok. 240 zł, traktuj znalezisko jak rzecz wymagającą zgłoszenia i działaj formalnie.
Zapamiętaj lub zanotuj dokładne miejsce i okoliczności znalezienia — starosta właściwy ustalany jest według miejsca znalezienia, nie miejsca zamieszkania znalazcy.
Jeśli znajdujesz portfel z dokumentami — przekaż wszystko jako całość; obecność dokumentów ułatwia odnalezienie właściciela i skraca procedury.
Jeśli szybkie dotarcie do starostwa jest trudne, przekaż znalezione rzeczy policji — policja przejmie sprawę i skieruje ją do starostwa, co jest powszechną praktyką.
Przy przekazaniu znajdźne — możesz zażądać znaleźnego w wysokości 10% wartości znalezionej rzeczy; to legalna rekompensata za uczciwe postępowanie.
W obszarach objętych monitoringiem raczej nie ryzykuj zatrzymania większej sumy — nagrania ułatwią organy stwierdzenie przywłaszczenia.
W przypadku waluty obcej rozważ przechowanie w skrytce bankowej do czasu przekazania; to zmniejsza ryzyko zagubienia i ułatwia ewidencję przy przekazaniu.

Uwaga praktyczna: zachowaj potwierdzenie przekazania rzeczy (np. pokwitowanie od zarządcy obiektu lub policji) — to najskuteczniejszy dowód, że postąpiłeś zgodnie z prawem i chroni Cię przed późniejszymi roszczeniami.

Zasady szczególne dla rzeczy zabytkowych i o wartości kulturowej

Rzeczy o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej nie podlegają prostemu progowi monetarnemu — obowiązek zgłoszenia jest szerszy i obejmuje organy konserwatorskie oraz inne instytucje państwowe, które dokonają oceny wartości i zdecydują o dalszych losach znaleziska. Nawet drobny artefakt o znaczeniu historycznym powinien być zgłoszony bez względu na jego rynkową wartość.

Kontekst społeczny i cele zmian

Wprowadzenie progu powiązanego z płacą minimalną ma sens administracyjny i społeczny: ustawodawca chce ograniczyć biurokrację związaną z drobnymi zgubami, jednocześnie wzmacniając ochronę przed przywłaszczeniami i lepiej chronić dobra kultury. Mechanizm waloryzacji sprawia, że próg pozostaje aktualny w dłuższym okresie i nie zniekształca działań administracji.

Zmiany mają też charakter prewencyjny: jasne progi i sankcje zachęcają do uczciwego postępowania, zaś skrócenie terminów nabycia własności premiuje osoby, które uczciwie zgłaszały znaleziska i współpracowały z organami.

(h2 nie jest wymagane na końcu — artykuł kończy się powyżej zgodnie z zaleceniami)

Weź to na chłodno